Ngā whakautu ki āu pātai rongoā āraimate KOWHEORI-19

Kei konei mātou ki te tuku pārongo ki ngā whānau, ngā hapū me ngā iwi e mātau ai tō whakatau.

Anei ētahi whakautu ki ngā pātai auau mō ki te rongoā āraimate KOWHEORI-19.

Ko te tukunga rongoā āraimate tētahi huarahi e tiakina ai tō whānau me tō whakapapa. He āhuatanga tēnei e haumaru ai tātou katoa, mai i ō tātou kaumātua ki ā tātou mokopuna. Mā te aukati i te rere o te huaketo tātou e tiaki ai.

Mēnā kua whiwhi rongoā āraimate te nuinga o tātou, ka heke iho te mōrearea o te mate urutā. Ki te tūpono anō te urutā ki te hapori, ka noho taratahi anō tātou, ā, ka tāmia te pūnaha hauora.

Ka whiwhi rongoā āraimate tātou, ka kaha ake te tiaki i ērā o te hapori kāore e āhei ana ki te tukunga rongoā āraimate, pērā ki ngā tamariki me ngā rangatahi kei raro iho i te 16 tau te pakeke.

He rite te mahi a tēnei ki ētahi atu rongoā āraimate. Ka ākona e ia te pūnaha awhikiri ki te tautohu me te whawhai i te huaketo.

E kore koe e māuiui i te rongoā āraimate KOWHEORI-19, nā te mea kāore he huaketo ora, he huaketo mate rānei ō roto ka pā kino ki te ira tangata.

Ka puta katoa te rongoā āraimate i tō tinana i roto i ngā rangi ruarua, ā, ka rite tō pūnaha awhikiri ki te whawhai i te KOWHEORI-19.

I whai wāhi te ao whānui ki te hanganga o te rongoā āraimate KOWHEORI-19. Heoi, kāore mātou i tīmata i te korekore noa iho. Kua tīmata kē te rangahau i tētahi atu huaketo (e kīia ana ko SARS).

I whai wāhi mai ētahi atu āhuatanga:

  • He nui te pūtea i whakangaohia ki te rangahau
    me te hanganga.
  • I puta mai ngā hangarau hou.
  • I mahi tahi ngā kairangahau, ngā kaipūtaiao me ngā
    kaiwhakangao.

Ko te hua, i tere puta ngā rongoā āraimate i muri mai i ngā tirotiro haumaru.

I Aotearoa nei, ko Medsafe e noho haepapa ana mō te aromātai i ngā rongoā āraimate. He wāhanga a Medsafe nō te Manatū Hauora.

Kia mātua tau rawa i a Medsafe kua tutuki ngā paerewa ā-motu, ā-ao anō hoki mō te haumaru, te whakaoraora me te kounga, kātahi ka whakaae ki te whakamahinga o tētahi rongoā āraimate ki Aotearoa.

Kua tatū i a Medsafe he haumaru te rongoā āraimate Pfizer hei tuari ki te katoa.

E ai ki ngā whakamātautau i te rongoā Pfizer, e 95% tōna kaha ki te ārai i te KOWHEORI-19 e whitu rā i muri i te weronga tuarua.

Kāore anō kia mōhiotia e hia te roa o te noho haumaru, te aukati i te tuku te huaketo ki ētahi atu. E ai ki ngā rangahau o muri nei, ka noho haumaru koe mō te waru marama, neke atu rānei.

I Aotearoa nei, kei te tangata anō te tikanga ki te kōwhiri i te rongoā āraimate KOWHEORI-19. E kore koe e hāmenetia ki te kore koe e whiwhi.

Mā ngā tukunga rongoā e rua ka haumaru ake koutou ko tō whānau. Me mātua whiwhi āraimate e haumaru ai ngā kuia, ngā koroua, ngā Māmā hapū me te hunga mōrearea ake ki te pānga o te KOWHEORI-19. Māna anō e tiaki ngā tamariki me te hunga kāore e āhei ana ki te whiwhi i te rongoā āraimate.

He pānga ō ngā rongoā āraimate katoa. Ko te tikanga kāore e kaha rawa ēnei pānga, ā, ka mauru i muri i ētahi rā ruarua.

Ko ētahi pānga ka tae atu ki ēnei e whai ake nei:

  • he mamae i te wāhi wero
  • he māhunga ānini
  • he ngoikore, he iwikore
  • kei te mamae ngā uaua
  • kei te māuiui
  • kei te makariri
  • kei te kirikā
  • kei te mamae ngā whatīanga
  • ka paipairuaki.

Ko ēnei ngā tohu, e mahi ana te rongoā āraimate i tāna mahi.

Huri noa i te ao, kua whiwhi kē ngā miriona tāngata i ngā tukunga e rua o te rongoā āraimate Pfizer. He tokoiti noa iho te hunga i pā kinotia ai.

Mēnā he pātai, he māharahara rānei āu, me whakapā ki tō rata, ki tō kaiwhakarato hauora rānei.

Mō ētahi atu mōhiohio e pā ana ki ngā pānga, haere ki UniteAgainstCOVID-19.govt.nz

 

Me mātua kōrero ki tō rata mēnā:

  • Kei te hapū. Kōrero ki tō tāpuhi, ki tō rata rānei.
  • Kei te kai rongoā. Kōrero ki tō kaiwhakarato
    hauora i te tuatahi.
  • E pāngia ana ki te mate toto. Kōrero ki tō kaiwhakarato
    hauora i te tuatahi.
  • I mate pāwera i tētahi atu rongoā āraimate, i tētahi
    weronga rānei i mua. Whakamōhiotia te kaiwero ka whiwhi ai koe i te rongoā āraimate.
  • Kei raro iho i te 16 tau te pakeke. I tēnei wā, kāore e āhei ana te hunga kei raro iho i te 16
    tau te pakeke ki te rongoā āraimate.

I runga anō i te mahi a te rongoā āraimate, e whakapono ana ngā mātanga he haumaru te rongoā āraimate mō ngā Māmā e hapū ana pēnei i a tātou katoa. Ko te take, kāore he huaketo ora ō roto, nō reira e kore e taea te tuku te KOWHEORI-19 ki a koe, ki tāu pēpi rānei.

Mēnā kāore he mōreareatanga hauora ōna, e noho mōrearea rawa ana rānei te Māmā hapū ki te KOWHEORI-19, ka tau i a rāua ko tana rata kia tatari mō muri i te whānautanga ka whiwhi ai i te rongoā āraimate. Ki te pērā, he mea nui kia whiwhi ōna kiritata i te rongoā āraimate kia haumaru ai anō a ia.

E āhei ana ngā Māmā e whāngai waiū ana, te whiwhi rongoā āraimate KOWHEORI-19. Kāore he māharahara mō te hauora o te māmā, o tana pēpi rānei.

Mēnā e whakamahere ana koe mō te hapūtanga, ka āhei tonu koe te whiwhi i te rongoā āraimate KOWHEORI-19.

Mēnā he pātai āu mō te rongoa āraimate KOWHEORI-19, te hapūtanga me te whāngai waiū anō hoki, me kōrero ki tō tāpuhi, rata rānei.

 

  • Ka pātaihia koe kia tukua ngā kōrero mōu ake me tō whakaaetanga.
  • Mā te kaiwero kua whakangungua te rongoā āraimate e wero ki tōu kikopuku.
  • Me mātua noho koe mō te 20 meneti ā muri atu i te tukunga rongoā āraimate.
  • Ko te tikanga, ka puta ētahi pānga iti, ā, he tohu ēnei e ako haere ana tō tinana ki te whawhai i te huaketo. Haere ki Karawhiua.nz/FAQs
  • Ka whakaritea he weronga tuarua mōu. Tuhia ki tō rae kia mātua mōhio koe āhea, ki hea anō hoki.
  • He KOREUTU ngā tukunga rongoā āraimate e rua.
  • Mā te whiwhi i te katoa o te rongoā āraimate (ngā tukunga e rua) ka tiakina koutou ko tō whānau i te KOWHEORI-19.

E hiahia ana mātou kia māmā, kia tere hoki te whiwhi tukunga rongoā āraimate mō te katoa.

I runga anō i tō wāhi noho, he maha ngā wāhi ki reira whiwhi rongoā āraimate ai te tangata. Pērā ki tō rata, ki tō wharerata, ki ngā puni rata me ētahi marae.

Kia mau tonu mai ki Karawhiua.nz mō te whārangi mahere/tauwāhi ka puta atu ā te marama o Hūrae. Māna anō e kite ai koe ngā wāhi ki reira whiwhi ai koe i te rongoā āraimate, ā, ki te kimi whare tukunga rongoā āraimate tika mō koutou ko tō whānau. 

He KOREUTU te rongoā āraimate ahakoa haere ai koe ki hea.

I tēnei wā, kāore e āhei ana ngā tamariki, te rangatahi rānei kei raro iho i te 16 tau te pakeke te whiwhi i te rongoā Pfizer. I aro kē ngā whakamātautau tuatahi ki ngā rōpū mōrearea ake, kaua ko te rangatahi. E whakahaeretia ana ētahi atu whakamātautau, ā, kia puta ngā raraunga, ka whakahoutia ngā tohu ārahi.

He pātai anō?

Mēnā he pātai anō āu, kāore i whakautua i konei, tuhia mai ki raro iho nei.

Ngā mihi nui! Ka whakahoungia ngā pātai auau ā tōna wā.
Something went wrong, please try again