Ngā whakautu ki āu pātai rongoā āraimate KOWHEORI-19

Kei konei mātou ki te tuku pārongo ki ngā whānau, ngā hapū me ngā iwi e mātau ai tō whakatau.

Anei ētahi whakautu ki ngā pātai auau mō ki te rongoā āraimate KOWHEORI-19.

Ko te tukunga rongoā āraimate tētahi huarahi e tiakina ai tō whānau me tō whakapapa. He āhuatanga tēnei e haumaru ai tātou katoa, mai i ō tātou kaumātua ki ā tātou mokopuna. Māna tātau e tiaki mā te whakaako i o tātau tinana ki te ārai atu i te huaketo.     Mēnā ka whiwhi rongoā āraimate te nuinga o tātou, ka heke iho te mōrearea o te mate urutā.

Ka tāmia te pūnaha hauora i ngā  pakaru urutā ki te hapori ko te mutunga ka noho kuiti te tangata. Mēnā ka teitei te tatau o te whiwhi rongoa ārai mate ka nui ake te noho here kore o te whānau, ka taea hoki e te pūnaha hauora te matapaki i ētahi atu mahi hei mahi māna.  Ka whiwhi rongoā āraimate tātou, ka kaha ake te tiaki i ērā o te hapori kāore e āhei ana ki te tukunga rongoā āraimate, pērā ki ngā tamariki kei raro iho i te 12 tau te pakeke. 

He rite te mahi a tēnei ki ētahi atu rongoā āraimate. Ka ākona e ia te pūnaha awhikiri ki te tautohu me te whawhai i te huaketo.

E kore koe e māuiui i te rongoā āraimate KOWHEORI-19, nā te mea kāore he huaketo ora, he huaketo mate rānei ō roto ka pā kino ki te ira tangata.

Ka puta katoa te rongoā āraimate i tō tinana i roto i ngā rangi ruarua, ā, ka rite tō pūnaha awhikiri ki te whawhai i te KOWHEORI-19.

I whai wāhi te ao whānui ki te hanganga o te rongoā āraimate KOWHEORI-19. Heoi, kāore mātou i tīmata i te korekore noa iho. Kua tīmata kē te rangahau i tētahi atu huaketo (e kīia ana ko SARS).

I whai wāhi mai ētahi atu āhuatanga:

  • He nui te pūtea i whakangaohia ki te rangahau
    me te hanganga.
  • I puta mai ngā hangarau hou.
  • I mahi tahi ngā kairangahau, ngā kaipūtaiao me ngā
    kaiwhakangao.

Ko te hua, i tere puta ngā rongoā āraimate i muri mai i ngā tirotiro haumaru.

I Aotearoa nei, ko Medsafe e noho haepapa ana mō te aromātai i ngā rongoā āraimate. He wāhanga a Medsafe nō te Manatū Hauora.

Kia mātua tau rawa i a Medsafe kua tutuki ngā paerewa ā-motu, ā-ao anō hoki mō te haumaru, te whakaoraora me te kounga, kātahi ka whakaae ki te whakamahinga o tētahi rongoā āraimate ki Aotearoa.

Kua tatū i a Medsafe he haumaru te rongoā āraimate Pfizer hei tuari ki te katoa.

E ai ki ngā whakamātautau i te rongoā Pfizer, e 95% tōna kaha ki te ārai i te KOWHEORI-19 e whitu rā i muri i te weronga tuarua.

Kāore anō kia mōhiotia e hia te roa o te noho haumaru, te aukati i te tuku te huaketo ki ētahi atu. E ai ki ngā rangahau o muri nei, ka noho haumaru koe mō te waru marama, neke atu rānei.

I Aotearoa nei, kei te tangata anō te tikanga ki te kōwhiri i te rongoā āraimate KOWHEORI-19. E kore koe e hāmenetia ki te kore koe e whiwhi.

Mā ngā tukunga rongoā e rua ka haumaru ake koutou ko tō whānau. Me mātua whiwhi āraimate e haumaru ai ngā kuia, ngā koroua, ngā Māmā hapū me te hunga mōrearea ake ki te pānga o te KOWHEORI-19. Māna anō e tiaki ngā tamariki me te hunga kāore e āhei ana ki te whiwhi i te rongoā āraimate.

He pānga ō ngā rongoā āraimate katoa. Ko te tikanga kāore e kaha rawa ēnei pānga, ā, ka mauru i muri i ētahi rā ruarua.

Ko ētahi pānga ka tae atu ki ēnei e whai ake nei:

  • he mamae i te wāhi wero
  • he māhunga ānini
  • he ngoikore, he iwikore
  • kei te mamae ngā uaua
  • kei te māuiui
  • kei te makariri
  • kei te kirikā
  • kei te mamae ngā whatīanga
  • ka paipairuaki.

Ko ēnei ngā tohu, e mahi ana te rongoā āraimate i tāna mahi.

Huri noa i te ao, kua whiwhi kē ngā miriona tāngata i ngā tukunga e rua o te rongoā āraimate Pfizer. He tokoiti noa iho te hunga i pā kinotia ai.

Mēnā he pātai, he māharahara rānei āu, me whakapā ki tō rata, ki tō kaiwhakarato hauora rānei.

Mō ētahi atu mōhiohio e pā ana ki ngā pānga, haere ki UniteAgainstCOVID-19.govt.nz

 

Whakapā ki tō rata mēnā:

  • Kei te hapū kei te whāngote Kōrero ki tō tāpuhi, ki tō rata rānei.
  • Kei te kai rongoā. Kōrero ki tō kaiwhakarato hauora i te tuatahi.
  • E pāngia ana ki te mate toto. Kōrero ki tō kaiwhakarato hauora i te tuatahi.
  • I mate pāwera i tētahi atu rongoā āraimate, i tētahi weronga rānei i mua. Whakamōhiotia te kaiwero i mua i tō whiwhi  i te rongoā āraimate.
  • I tēnei wā, kāore e wātea ana te rongoā āraimate ki te hunga kei raro iho i te 12 ngā tau.

I runga anō i te mahi a te rongoā āraimate, e whakapono ana ngā mātanga he haumaru te rongoā āraimate mō ngā Māmā e hapū ana pēnei i a tātou katoa. Ko te take, kāore he huaketo ora ō roto, nō reira e kore e taea te tuku te KOWHEORI-19 ki a koe, ki tāu pēpi rānei.

Mēnā kāore he mōreareatanga hauora ōna, e noho mōrearea rawa ana rānei te Māmā hapū ki te KOWHEORI-19, ka tau i a rāua ko tana rata kia tatari mō muri i te whānautanga ka whiwhi ai i te rongoā āraimate. Ki te pērā, he mea nui kia whiwhi ōna kiritata i te rongoā āraimate kia haumaru ai anō a ia.

E āhei ana ngā Māmā e whāngai waiū ana, te whiwhi rongoā āraimate KOWHEORI-19. Kāore he māharahara mō te hauora o te māmā, o tana pēpi rānei.

Mēnā e whakamahere ana koe mō te hapūtanga, ka āhei tonu koe te whiwhi i te rongoā āraimate KOWHEORI-19.

Mēnā he pātai āu mō te rongoa āraimate KOWHEORI-19, te hapūtanga me te whāngai waiū anō hoki, me kōrero ki tō tāpuhi, rata rānei.

 

  • Ka pātaihia koe kia tukua ngā kōrero mōu ake me tō whakaaetanga.
    Mā te kaiwero mātau te rongoā āraimate e wero ki tōu kikopuku.
  • Me mātua noho koe mō te 15 meneti ā muri atu i te tukunga rongoā āraimate.
  • Ko te tikanga, ka puta ētahi pānga iti, ā, he tohu ēnei e ako haere ana tō tinana ki te whawhai i te huaketo. Haere ki Karawhiua.nz/FAQs.
  • Ka whakaritea he weronga tuarua mōu. Tuhia ki tō rae kia mātua mōhio koe āhea, ki hea anō hoki.
  • Ka taea te haere mēnā kāore koe i whakarite wā. He maha ngā wāhi e taea ana te whiwhi rongoā āraimate, hei aha te whakarite. Kimihia he puna tuku rongoā āraimate pātata ki a koe https://www.karawhiua.nz/where-to-get-vaccinated/
  • He KORE UTU ngā wero e rua. Ka kaha koe ki te tiaki i a koe me tō whānau i te KOWHEORI-19 mēnā i whiwhi koe i te katoa ara, (ngā wero e rua).

Ka āhei te hunga 12 ngā tau ki te whiwhi rongoā āraimate ināianei.

I tēnei wā, kāore e āhei ana ngā tamariki, rānei kei raro iho i te 12 tau te pakeke te whiwhi i te rongoā Pfizer. I aro kē ngā whakamātautau tuatahi ki ngā rōpū mōrearea ake, kaua ko te rangatahi. E whakahaeretia ana ētahi atu whakamātautau, ā, kia puta ngā raraunga, ka whakahoutia ngā tohu ārahi.

Ka haere te wā kua panoni te huaketo nāna i puea ake te  KOWHEORI-19 ka waihanga he reanga hou. Ko te Tuawhā te reanga kitea kua horapa ki te ao katoa. Ka horapa  te Tuawhā, ka māmā ake te whakapoke i te tangata, ka kaha ake hoki ngā mate kino ka pā ki te tangata.

He pātai anō?

Mēnā he pātai anō āu, kāore i whakautua i konei, tuhia mai ki raro iho nei.

Ngā mihi nui! Ka whakahoungia ngā pātai auau ā tōna wā.
Something went wrong, please try again